ਹਿੰਦੀ ਚੋਣ ਸੁਨੇਹੇ: ਨਾਅਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੋ

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪੋਸਟਰ, ਵਟਸਐਪ ਸੁਨੇਹੇ ਜਾਂ ਰੀਲ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਚੋਣ ਨਾਅਰਾ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ‘ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸੂਚੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਪਰ ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਸੁਨੇਹਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

This post contains affiliate links. If you buy through them, we may earn a commission at no extra cost to you.

ਇਹ ਲੇਖ ਨਾਅਰਿਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ (ECI) ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸਮਝਾਂਗੇ ਕਿ ਚੰਗਾ ਚੋਣ ਸੁਨੇਹਾ ਕਿਵੇਂ ਪਰਖਿਆ ਜਾਵੇ।

ਹਿੰਦੀ ਚੋਣ ਸੁਨੇਹੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?

ਮੋਟੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਾਲੇ ਨਾਅਰੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੁਨੇਹੇ। ਦੋਵੇਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਤੁਕਬੰਦੀ ਵਾਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਕਸਦ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਿਤਾਉਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ। ਇਸੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਅਰੇ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ

ਫ਼ਰਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪੱਖ	ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਅਰਾ	ਵੋਟਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੁਨੇਹਾ
ਮਕਸਦ	ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਲਈ ਸਮਰਥਨ	ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ
ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ	ਪਾਰਟੀ, ਉਮੀਦਵਾਰ, ਸਮਰਥਕ	ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਨਾਗਰਿਕ
ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ	ਆਦਰਸ਼ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ	ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਉਦਾਹਰਨ	ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਅਰੇ	ECI ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ SVEEP ਸਮੱਗਰੀ

ਆਨਲਾਈਨ ਮਿਲਦੇ ਨਾਅਰੇ ਕਿੰਨੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹਨ?

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਦਾਹਰਨ ਸਮਝੋ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨਾਅਰੇ ਨਹੀਂ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, Duniya Hai Gol ਦੇ ਪੰਨੇ ‘ਤੇ “सही चुनाव, बड़ा बदलाव” ਅਤੇ “5 साल विकास के, 5 साल विश्वास के” ਵਰਗੇ ਵਾਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਉਸ ਪੰਨੇ ‘ਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਸਲ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਅਰਾ” ਜਾਂ “ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਅਰਾ” ਕਹਿ ਕੇ ਅੱਗੇ ਨਾ ਭੇਜੋ।

ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਅਰੇ ਦੇਖਣੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਅਮਰ ਉਜਾਲਾ ਦਾ 2014 ਦਾ ਲੇਖ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੋਣ ਨਾਅਰਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।

ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ 2024 ਦਾ ਥੀਮ

ECI ਨੇ 2024 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਲਈ “Chunav ka Parv, Desh ka Garv” ਨੂੰ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਥੀਮ ਅਤੇ ਟੈਗਲਾਈਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੁਨੇਹੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪੱਖ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

ਉਸੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੋਟ ਵਿੱਚ “My Vote, My Duty” ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਵੋਟਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੁਨੇਹੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ।

SVEEP ਕੀ ਹੈ?

SVEEP ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵੋਟਰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਵੋਟਰ ਸਿੱਖਿਆ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਚੋਣ ਸਾਖਰਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ECI ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ 2009 ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਸੁਨੇਹੇ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ECI ਦੇ ਵੋਟਰ ਸਿੱਖਿਆ ਪੰਨੇ ‘ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਲਿੰਕ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਦਰਸ਼ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤਾ: ਕੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ?

ਜਾਤ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ECI ਦਾ ਜ਼ਾਬਤਾ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵੋਟ ਲਈ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰਕੂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਠੀਕ ਹੈ?

ਜ਼ਾਬਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਲੋਚਨਾ ਨੀਤੀਆਂ, ਵਾਅਦਿਆਂ, ਪਿਛਲੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਜੋਂ ਨਾ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ।

ਆਨਲਾਈਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਵ-ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ

ਹਾਂ, ਆਨਲਾਈਨ ਸਿਆਸੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ECI ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪੁਸਤਿਕਾ (2023) ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮਾਧਿਅਮ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੂਰਵ-ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ।

ਚੋਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਾਬਤਾ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੋਟਿੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ 48 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਉਸ ਚੋਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਪੋਸਟਰ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਜਾਂਚ-ਸੂਚੀ

ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੰਦੀ ਸੁਨੇਹਾ ਛਾਪਣ ਜਾਂ ਪੋਸਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪੰਜ ਗੱਲਾਂ ਜਾਂਚ ਲਓ।

1. ਕੀ ਸੁਨੇਹਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ, ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੈ?
2. ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਤ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਅਪੀਲ ਹੈ? ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਟਾ ਦਿਓ।
3. ਕੀ ਕੋਈ ਇਲਜ਼ਾਮ ਬਿਨਾਂ ਸਬੂਤ ਦੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
4. ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ “ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਅਰਾ” ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਦਕਿ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਪਤਾ?
5. ਕੀ ਆਨਲਾਈਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਲਈ ਪੂਰਵ-ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਸਥਾਨਕ ਚੋਣ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਲਓ।

ਵਰਤਣ ਯੋਗ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤ

ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਹਰ ਸਰੋਤ ਦਾ ਆਪਣਾ ਦਾਇਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਉਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤੋ।

ਸਰੋਤ	ਕਿਸ ਕੰਮ ਲਈ	ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ
ECI ਵੋਟਰ ਸਿੱਖਿਆ	SVEEP ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਹਿੰਦੀ ਸਮੱਗਰੀ	ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ
SVEEP ਪੋਰਟਲ	ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ	ਹਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੇਖੋ
ਆਦਰਸ਼ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤਾ	ਸੁਨੇਹੇ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਜਾਂਚਣ ਲਈ	ਇਹ ਨਾਅਰੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਉਮੀਦਵਾਰ ਪੁਸਤਿਕਾ	ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਨਿਯਮ	ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

ਕੀ ਆਨਲਾਈਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਨਾਅਰੇ ਅਸਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ?

ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕਈ ਪੰਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਵਾਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।

ਕੀ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਵਾਲਾ ਸੁਨੇਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਾਂ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਪੱਖ ਨਾ ਲਵੇ ਅਤੇ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੇ ਉਲਟ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ECI ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇਖੋ।

ਕੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਨਿਯਮ ਹਨ?

ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਚੋਣ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਲਓ।

ਅੱਜ ਦਾ ਅਗਲਾ ਕਦਮ

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਚੰਗਾ ਚੋਣ ਸੁਨੇਹਾ ਛੋਟਾ, ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ ECI ਦਾ ਵੋਟਰ ਸਿੱਖਿਆ ਪੰਨਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹਿੰਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖਰੜੇ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਚ-ਸੂਚੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ।

ਸਾਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੋ